Morena przy karkonoskim jeziorze: naturalny wał z kamieni

OlaZaMiastem · Post autor: **OlaZaMiastem** » 12 gru 2025, o 10:49

Przy Małym Stawie spotykam dwa słowa: morena i piarg. Na zdjęciach oba wyglądają jak nagromadzenie kamieni, więc zastanawiam się, co je właściwie odróżnia. Czy decyduje wielkość głazów, położenie względem jeziora, czy sposób powstania? Chciałbym podczas wycieczki rozpoznać w krajobrazie coś więcej niż samą taflę wody i skalne ściany. Zwłaszcza wały przy wylocie kotła wydają mi się mało oczywiste.

JacekZKompasem · Post autor: **JacekZKompasem** » 13 gru 2025, o 14:09

Podstawowa różnica dotyczy pochodzenia. Materiał morenowy przemieszczał i pozostawiał lodowiec, a wał czołowy gromadził się przy końcu jego jęzora. Piarg powstaje z odłamków spadających ze ścian skalnych; często tworzy stożek pod żlebem. W kotłach obu Stawów występują oba rodzaje form. Dlatego sam widok kamieni nie wystarcza: ważne jest ich ułożenie względem ściany, dna kotła i dawnego kierunku spływania lodu.

LeśnyTomek · Post autor: **LeśnyTomek** » 13 gru 2025, o 18:21

Okolice Małego Stawu są ciekawe również dlatego, że te procesy mogły się nakładać. Część gruzu spadała dawniej na powierzchnię lodowca, a dopiero z niej trafiała do wału. Opisany przy Samotni wysoki wał zawiera właśnie taki materiał. Z kolei najmłodsza morena zamyka bezpośrednio jezioro i jest przecięta odpływającymi strugami. To dwa różne ślady w bliskim sąsiedztwie, więc nazwa morena nie oznacza wszędzie identycznego ukształtowania.

WojtekPoDrodze · Post autor: **WojtekPoDrodze** » 14 gru 2025, o 05:09

Czy kilka wałów oznacza kilka osobnych zlodowaceń? Przy obu Stawach jest ich sporo i odruchowo wyobraziłem sobie, że każdy powstał podczas kolejnego wielkiego ochłodzenia. Ale jeśli lodowiec stopniowo się skracał, mógł chyba zostawiać materiał w różnych miejscach podczas jednego cofania. Interesuje mnie też, czy lodowce z obu kotłów działały niezależnie, czy niżej w dolinie ich jęzory kiedyś się łączyły.

JacekZKompasem · Post autor: **JacekZKompasem** » 15 gru 2025, o 23:03

Wały mogą oznaczać kolejne postoje czoła podczas kurczenia się lodowca. Najdalsze moreny przed kotłami Stawów wiąże się ze wspólnym jęzorem, utworzonym przez lód wypływający z obu zagłębień. Później pozostały krótsze, odrębne lodowce, które zostawiły młodsze wały bliżej jezior. Układ form opowiada więc o zmianie zasięgu i rozdzieleniu lodu. Liczby wałów nie można po prostu przeliczyć na taką samą liczbę zlodowaceń.

Wpisz, dokąd i kiedy chcesz jechać, a wyszukiwarka porówna gotowe pakiety z przelotem i noclegiem. Nie masz jeszcze planu? Zostaw „Dowolny kierunek” i sprawdź, gdzie w wybranym terminie jest najtaniej.

Forum turystyczne