Śluza Kamienna: po co miastu aż tyle kontroli nad wodą?
-
EwaPoMazurach
- Posty: 221
- Rejestracja: 23 sty 2026, o 21:50
Śluza Kamienna: po co miastu aż tyle kontroli nad wodą?
Czy Śluza Kamienna w Gdańsku powstała głównie po to, żeby utrzymywać wodę w fosach? Przy opisie tej budowli pojawiają się również port, pola na Żuławach i młyn. Zastanawiam się, jak jedno urządzenie mogło łączyć tyle zadań. Najbardziej interesuje mnie związek codziennej kontroli poziomu wody z obroną miasta: co było potrzebne stale, a co miało znaczenie dopiero podczas oblężenia?
Re: Śluza Kamienna: po co miastu aż tyle kontroli nad wodą?
Śluza umożliwiała napełnianie fos, a zarazem regulowanie poziomu Motławy w porcie. Jej wrota ograniczały też napór słonej wody pchanej w górę rzeki przez północne wiatry. To ostatnie zadanie miało znaczenie dla gruntów rolnych na Żuławach. Woda potrzebna do obrony miasta była więc częścią większego układu. Przy czytaniu planu warto patrzeć zarówno na bastiony i fosy, jak i na kierunek przepływu Motławy.
-
RafałZLornetką
- Posty: 131
- Rejestracja: 27 maja 2026, o 08:43
Re: Śluza Kamienna: po co miastu aż tyle kontroli nad wodą?
Młyn przy śluzie miał znaczenie jako dodatkowe źródło przemiału. Młyny na Raduni można było unieruchomić przez opanowanie urządzeń wodnych w Pruszczu, dlatego miasto potrzebowało alternatywy na czas zagrożenia. W planie obrony liczyły się zatem również urządzenia zaopatrujące mieszkańców. Śluza dawała ponadto możliwość zalania terenów od południa, utrudniającego ruch wojsk. To wyjaśnia, dlaczego inwestycję traktowano jako coś więcej niż pojedynczy element fosy.
-
KingaNadJeziorem
- Posty: 114
- Rejestracja: 22 maja 2026, o 15:07
Re: Śluza Kamienna: po co miastu aż tyle kontroli nad wodą?
A po co były długie kamienne grodzie z niewielkimi wieżyczkami? Na planach wyglądają jak dalszy ciąg umocnień, ale skoro śluza miała sterować wodą, podejrzewam również funkcję związaną z nurtem. Czy to one kierowały Motławę ku wrotom? Chciałbym rozumieć te elementy przed oglądaniem samej budowli, bo bez tego łatwo skupić się tylko na ozdobnych zwieńczeniach.
-
maciek_lesny
- Posty: 150
- Rejestracja: 8 kwie 2026, o 14:40
Re: Śluza Kamienna: po co miastu aż tyle kontroli nad wodą?
Grodzie kierowały wodę bezpośrednio do śluzy. Na każdej ustawiono po dwie cylindryczne kamienne wieżyczki, zwyczajowo nazywane dziewicami. Ich położenie najlepiej odczytać na planie całego urządzenia, wtedy widać związek z przebiegiem grodzi. Warto też pamiętać, że śluza znajdowała się pomiędzy bastionami Żubr i Wilk. Budowla hydrotechniczna była włączona w konkretny fragment fortyfikacji, więc obu układów nie da się tu całkiem rozdzielić.
-
SzymonZWybrzeża
- Posty: 169
- Rejestracja: 16 mar 2026, o 03:38
Re: Śluza Kamienna: po co miastu aż tyle kontroli nad wodą?
Zwieńczenia wieżyczek zmieniały się: pierwotnie miały stożkowate dachy, a kamienne kopułki dodano w XVIII wieku. Później modernizowano również samą śluzę, między innymi zastępując drewniane wrota żelaznymi. To przydatna uwaga przy porównywaniu przedstawień z różnych okresów. Historyczny zabytek techniki może zachować ogólną zasadę działania i położenie, choć poszczególne części były dostosowywane do kolejnych potrzeb oraz możliwości budowlanych.
- Reklama
Planujesz urlop? Znajdź wakacje z lotem i hotelem
Wpisz, dokąd i kiedy chcesz jechać, a wyszukiwarka porówna gotowe pakiety z przelotem i noclegiem.
Nie masz jeszcze planu? Zostaw „Dowolny kierunek” i sprawdź, gdzie w wybranym terminie jest najtaniej.
Kto jest online
Użytkownicy przeglądający to forum: Obecnie na forum nie ma żadnego zarejestrowanego użytkownika i 0 gości